Cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền quản lý dự án tái định cư?

Việc xác định chính xác cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền  quản lý dự án tái định cư giúp người có đất bị thu hồi xác định đúng cơ quan chịu trách nhiệm, theo dõi quá trình lập và thực hiện dự án tái định cư, đồng thời thực hiện quyền kiến nghị, khiếu nại khi phát hiện vấn đề liên quan đến quyền lợi của mình. Công ty Luật TNHH DPO  tư vấn các quy định pháp luật về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên cơ sở hồ sơ cụ thể của từng vụ việc.

Cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư? Tổng quan và những khái niệm cốt lõi

 Điều 110 Luật Đất đai năm 2024 quy định về việc lập và thực hiện dự án tái định cư, khu tái định cư. Theo quy định này, UBND cấp tỉnh và UBND cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP đã phân định lại thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã thực hiện trách nhiệm tương ứng theo quy định tại Điều 12 và Điều 14 Nghị định này.

Dự án tái định cư được lập và thực hiện nhằm bố trí nơi ở mới cho người thuộc trường hợp được tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Việc xây dựng và tổ chức thực hiện dự án phải tuân thủ quy định về đầu tư, đất đai, xây dựng và các quy định pháp luật có liên quan.

Bước sang năm 2026, hệ thống pháp luật đất đai đã có sự chuyển mình mạnh mẽ. Việc xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm không chỉ giúp quá trình bồi thường diễn ra minh bạch mà còn là cơ sở pháp lý vững chắc để người dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo nếu dự án chậm tiến độ hoặc không đạt chuẩn.

Tại sao việc xác định cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư lại quan trọng? Những vấn đề cần lưu ý

 Xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giúp người có đất bị thu hồi biết nơi gửi kiến nghị, đề nghị cung cấp thông tin và phản ánh những vấn đề liên quan đến dự án tái định cư. Đồng thời, đây là cơ sở để theo dõi việc thực hiện các yêu cầu về hạ tầng và trình tự bố trí tái định cư theo quy định.

Đảm bảo tính minh bạch và đúng tiến độ bồi thường

Theo Điều 91 Luật Đất đai năm 2024, việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phải tuân thủ các nguyên tắc luật định. Điều 110 quy định điều kiện đối với khu tái định cư; Điều 111 quy định về bố trí tái định cư.

Ngoài ra, khoản 3 và khoản 4 Điều 3 Nghị quyết số 254/2025/QH15 quy định về điều kiện thu hồi đất và một số trường hợp được thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư. Đối với trường hợp thuộc diện được phép thu hồi đất trước khi hoàn thành bố trí tái định cư, UBND cấp tỉnh quy định việc bố trí tạm cư, thời gian và kinh phí tạm cư.

Vì vậy, không nên khẳng định rằng mọi trường hợp đều phải hoàn thành việc bố trí tái định cư trước khi ban hành quyết định thu hồi đất mà không xem xét các trường hợp ngoại lệ theo pháp luật. Người có đất bị thu hồi cần kiểm tra căn cứ thu hồi, tiến độ thực hiện dự án và phương án bố trí tái định cư để xác định quyền lợi của mình.

[Chèn ảnh chụp tài liệu đã làm mờ thông tin/phản hồi khách hàng thực tế tại đây]

Bảo vệ quyền lợi về chỗ ở và hỗ trợ tạm cư

Khi việc thu hồi đất ảnh hưởng đến chỗ ở, người dân cần kiểm tra điều kiện được bố trí tái định cư, thời điểm bàn giao nơi ở mới và các khoản hỗ trợ có liên quan. Việc được hỗ trợ tạm cư hay không phụ thuộc vào trường hợp thu hồi đất, quy định pháp luật và chính sách do cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Trường hợp cơ quan nhà nước quyết định thu hồi đất trước khi hoàn thành bố trí tái định cư theo trường hợp được pháp luật cho phép, người dân cần kiểm tra quy định của địa phương về bố trí tạm cư, thời gian hỗ trợ và kinh phí hỗ trợ. Không thể mặc nhiên xác định mọi hộ dân đều được nhận một mức tiền tạm cư cố định hoặc được hỗ trợ trong cùng một khoảng thời gian.

Nếu dự án chậm tiến độ hoặc phát sinh vướng mắc, người có đất bị thu hồi có thể gửi văn bản đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải thích, cung cấp thông tin hoặc xem xét giải quyết theo quy định.

Đối với trường hợp còn nghĩa vụ tài chính về đất đai, người dân cũng cần xác định riêng quyền được bồi thường và nghĩa vụ phải thực hiện. Nội dung đang nợ tiền sử dụng đất thì có được đền bù khi thu hồi không cần được xem xét trên cơ sở điều kiện bồi thường, hồ sơ ghi nợ và quy định về khấu trừ nghĩa vụ tài chính.

Chi tiết các khía cạnh và thành phần chính của cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư

Để xác định cơ quan có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư, cần đối chiếu Luật Đất đai năm 2024 với các quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp. Đồng thời, cần phân biệt trách nhiệm lập và thực hiện dự án với thẩm quyền quyết định các vấn đề khác trong quá trình thu hồi đất, bồi thường và bố trí tái định cư.

Phân định thẩm quyền mới nhất 2026 (UBND cấp Tỉnh và UBND cấp Xã)

Khoản 1 Điều 110 Luật Đất đai năm 2024 quy định UBND cấp tỉnh và UBND cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư theo quy định của pháp luật.

Từ ngày 01/7/2025, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP quy định việc phân định thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó:

• UBND cấp tỉnh: Chịu trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện các dự án tái định cư quy mô lớn, liên quan đến nhiều đơn vị hành chính cấp huyện, hoặc các dự án trọng điểm quốc gia trên địa bàn.
• UBND cấp xã: Được phân cấp trực tiếp tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư quy mô nhỏ trên địa bàn xã (theo khoản 1 Điều 14 Nghị định 151/2025/NĐ-CP), đồng thời quản lý quỹ đất đã thu hồi.

Việc xác định cơ quan có trách nhiệm trong từng vụ việc phải căn cứ vào quy định phân định thẩm quyền và các văn bản pháp luật có liên quan. Không nên tự phân loại rằng UBND cấp tỉnh chỉ phụ trách dự án lớn, liên huyện hoặc dự án trọng điểm, còn UBND cấp xã chỉ phụ trách dự án nhỏ, bởi các tiêu chí phân chia như vậy không được quy định trực tiếp tại các điều khoản nêu trên.

Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền cũng giúp người dân biết nơi gửi yêu cầu cung cấp thông tin, kiến nghị hoặc phản ánh về quá trình thực hiện dự án. Đối với các vấn đề liên quan đến thủ tục thu hồi đất, người dân có thể tham khảo thêm bài viết có được yêu cầu UBND cấp xã giải trình hồ sơ thu hồi đất công ích không để phân biệt quyền yêu cầu giải thích, cung cấp thông tin với thủ tục khiếu nại quyết định hành chính.

Tiêu chuẩn hạ tầng kỹ thuật và điều kiện của khu tái định cư

Theo khoản 2 Điều 110 Luật Đất đai năm 2024, khu tái định cư phải đáp ứng các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và sự phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền. Cụ thể:

• Hạ tầng kỹ thuật: Tối thiểu đạt chuẩn nông thôn mới (đối với khu vực nông thôn) hoặc chuẩn đô thị (đối với khu vực đô thị). Phải có đường giao thông kết nối, điện chiếu sáng, hệ thống cấp thoát nước và xử lý môi trường.
• Hạ tầng xã hội: Đảm bảo khả năng tiếp cận trường học, trạm y tế, chợ, khu vui chơi giải trí.
• Tính phù hợp: Phải phù hợp với phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư bị di dời.

Phân tích Chi phí, Lệ phí & Rủi ro tài chính trong tái định cư

Một vấn đề cần quan tâm là khoản tiền phải nộp khi được bố trí đất ở tái định cư có thể khác với giá trị bồi thường về đất. Việc xác định nghĩa vụ tài chính phải căn cứ vào quy định về giá đất, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và các quy định pháp luật có liên quan tại thời điểm áp dụng.

Ngoài ra, nếu cơ quan nhà nước chậm chi trả tiền bồi thường, họ sẽ phải trả thêm tiền chậm nộp (tương đương 0.03%/ngày) theo quy định của Luật Quản lý thuế. Đối với các doanh nghiệp, việc tìm hiểu xem đất thuê của nhà nước có được bồi thường khi thu hồi không là cực kỳ quan trọng. Thông thường, đất thuê trả tiền hằng năm sẽ không được bồi thường về đất, nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại và tài sản trên đất.

Hướng dẫn chi tiết các bước triển khai cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư

 Khi nhận được thông báo thu hồi đất, người sử dụng đất nên kiểm tra hồ sơ thu hồi, thông tin về dự án tái định cư và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Nếu phát sinh vướng mắc, cần gửi kiến nghị đến cơ quan có trách nhiệm giải quyết theo đúng nội dung yêu cầu và trình tự pháp luật quy định.

Các bước dưới đây nhằm hỗ trợ người dân chuẩn bị hồ sơ và theo dõi quá trình thực hiện dự án. Trình tự thực tế có thể khác nhau tùy vào dự án, loại đất bị thu hồi và tình trạng pháp lý của từng trường hợp.

Bước 1: Rà soát thông báo thu hồi đất và quy hoạch khu tái định cư

Công việc thực hiện: Ngay khi nhận được Thông báo thu hồi đất từ UBND cấp xã, hãy yêu cầu cán bộ địa chính cung cấp bản đồ quy hoạch chi tiết 1/500 của khu tái định cư dự kiến. Kiểm tra kỹ vị trí lô đất, diện tích và các tiện ích đi kèm.

Thông số kỹ thuật / Dữ liệu đầu vào: Theo Điều 85 Luật Đất đai 2024, thông báo thu hồi đất phải được gửi chậm nhất 90 ngày (đối với đất nông nghiệp) và 180 ngày (đối với đất phi nông nghiệp) trước khi có quyết định thu hồi.

Kết quả cần đạt: Nắm được thông tin cơ bản về việc thu hồi đất và các thủ tục tiếp theo. Nếu cần kiểm tra vị trí, quy mô hoặc hạ tầng khu tái định cư, người dân nên đề nghị cung cấp thông tin quy hoạch, quyết định phê duyệt dự án hoặc tài liệu có liên quan theo quy định. Không phải mọi dự án đều có bản đồ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 để cung cấp trong mọi giai đoạn.

Bước 2: Tham gia lấy ý kiến và kiểm tra điều kiện khu tái định cư

Công việc thực hiện: Tham gia các buổi lấy ý kiến hoặc làm việc được cơ quan có trách nhiệm thông báo. Đối chiếu thông tin về vị trí, diện tích, điều kiện hạ tầng và phương án bố trí tái định cư. Khi có điều kiện kiểm tra thực địa, người dân có thể ghi nhận tình trạng đường giao thông, hệ thống điện, cấp thoát nước và các hạng mục hạ tầng liên quan.

Căn cứ pháp lý: Thời gian niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là 30 ngày. Nếu có ý kiến phản đối, cơ quan chức năng phải tổ chức đối thoại trong vòng 60 ngày tiếp theo.

Kết quả cần đạt: Có tài liệu để đối chiếu điều kiện khu tái định cư với quy định pháp luật và nội dung phương án. Nếu phát hiện hạ tầng chưa đáp ứng yêu cầu, người dân nên lập văn bản ghi rõ nội dung cần làm rõ, kèm hình ảnh hoặc tài liệu liên quan. Không nên tự khẳng định rằng chỉ cần hạ tầng chưa hoàn thiện theo đánh giá cá nhân là có quyền từ chối mọi thủ tục nhận đất; cần căn cứ tình trạng thực tế và quy định áp dụng.

Bước 3: Thực hiện thủ tục bố trí và nhận bàn giao đất/ nhà tái định cư

Công việc thực hiện: Khi có phương án hoặc quyết định bố trí tái định cư, người dân cần kiểm tra thông tin về vị trí, diện tích, loại hình tái định cư, khoản tiền phải nộp và các điều kiện bàn giao. Khi nhận bàn giao, cần đối chiếu thực địa với hồ sơ và lập biên bản ghi nhận tình trạng tài sản, hạ tầng nếu có vấn đề cần làm rõ.

Căn cứ pháp lý: Điều 111 Luật Đất đai năm 2024 quy định về bố trí tái định cư. Giá đất, nghĩa vụ tài chính và trình tự cấp Giấy chứng nhận phải được xác định theo quy định pháp luật và hồ sơ của từng trường hợp.

Kết quả cần đạt: Lưu giữ được các quyết định, thông báo, chứng từ nộp tiền và biên bản bàn giao. Sau khi được bố trí đất ở, người dân cần thực hiện các thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận theo quy định. Có thể tham khảo thêm thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu, chi phí cấp sổ đỏ lần đầu hoặc dịch vụ cấp sổ đỏ lần đầu để tìm hiểu các vấn đề liên quan.

Bước 4: Khiếu nại, kiến nghị nếu dự án chậm tiến độ hoặc phát sinh vấn đề

Công việc thực hiện: Nếu cơ quan nhà nước chậm bàn giao đất hoặc hạ tầng xuống cấp nhanh chóng, hãy làm Đơn khiếu nại gửi trực tiếp đến Chủ tịch UBND cấp xã (đối với dự án do xã lập) hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh.

Căn cứ pháp lý: Căn cứ Nghị quyết 254/2025/QH15, nếu quyết định thu hồi đất ban hành trước khi hoàn thành bố trí tái định cư, bạn có quyền yêu cầu UBND cấp tỉnh chi trả kinh phí tạm cư.

Kết quả cần đạt: Xác định được cơ quan tiếp nhận, căn cứ pháp lý và nội dung cần đề nghị giải quyết. Nếu thực hiện khiếu nại, cần tuân thủ quy định về thẩm quyền, thời hiệu và trình tự giải quyết theo Luật Khiếu nại và pháp luật có liên quan. Không nên mặc định rằng mọi đơn gửi đến cơ quan cấp trên đều bị trả lại hoặc mọi vụ việc đều phải khiếu nại lần đầu đến cùng một chức danh; thẩm quyền cần được xác định theo quyết định hoặc hành vi bị khiếu nại và quy định hiện hành.

Danh sách các tài liệu, biểu mẫu, quy định pháp luật hỗ trợ cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư

Để xác định cơ quan có trách nhiệm và theo dõi việc thực hiện dự án tái định cư, người dân có thể tham khảo các văn bản, tài liệu sau:

Những sai lầm cần tránh khi ứng dụng cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư? Lời khuyên từ chuyên gia

Khi tìm hiểu về dự án tái định cư, người dân cần tránh một số nhầm lẫn thường gặp sau:

• Nhận tiền bồi thường và bàn giao đất khi chưa biết rõ vị trí tái định cư: Nhiều người vội vàng ký biên bản bàn giao mặt bằng chỉ vì lời hứa miệng của cán bộ, dẫn đến việc phải đi thuê trọ nhiều năm trời.
• Không kiểm tra kỹ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của lô tái định cư: Nhận đất nhưng không yêu cầu cơ quan nhà nước cấp sổ đỏ ngay, dẫn đến khó khăn khi muốn xây nhà hoặc thế chấp vay vốn.
• Bỏ qua quyền yêu cầu hỗ trợ tạm cư: Không biết đến Nghị quyết 254/2025/QH15, tự bỏ tiền túi đi thuê nhà trong thời gian chờ dự án tái định cư hoàn thiện.

Câu hỏi thường gặp về cơ quan nhà nước nào có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư (FAQs)

UBND cấp xã có quyền lập dự án tái định cư không?

Có. Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã được phân cấp thẩm quyền tổ chức lập và thực hiện các dự án tái định cư quy mô nhỏ trên địa bàn quản lý của mình.

Khu tái định cư chưa có điện nước, tôi có quyền từ chối nhận đất không?

Hoàn toàn có quyền. Điều 110 Luật Đất đai 2024 quy định khu tái định cư phải hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật (điện, đường, nước) trước khi bố trí cho người dân. Bạn có quyền khiếu nại nếu hạ tầng chưa đạt chuẩn.

Nếu dự án tái định cư chậm tiến độ, tôi khiếu nại ở đâu?

Bạn cần gửi đơn khiếu nại lần đầu đến Chủ tịch UBND cấp đã phê duyệt dự án (Cấp tỉnh hoặc Cấp xã theo phân cấp mới). Nếu không được giải quyết thỏa đáng, có thể khởi kiện ra Tòa án Hành chính.

Nâng tầm quản trị rủi ro pháp lý với giải pháp từ Luật DPO

Quá trình thu hồi đất và bố trí tái định cư có thể phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến thẩm quyền, trình tự thực hiện, điều kiện hạ tầng và quyền lợi của người có đất bị thu hồi. Liên hệ ngay Hotline 0888.016.487 – 0888.853.846 – 0976.926.655 để đặt lịch rà soát hồ sơ và nhận chiến lược bảo vệ quyền lợi tối ưu nhất.

Lưu ý: Nội dung trong bài viết mang tính chất tham khảo và được tổng hợp từ kinh nghiệm thực tiễn của đội ngũ Luật sư/Chuyên gia tại Luật DPO. Các quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời gian. Để nhận được tư vấn pháp lý chính xác và phù hợp nhất với tình trạng của doanh nghiệp, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua hotline 0888.016.487 – 0888.853.846 – 0976.926.655.